İsveç'te yapılan rastgele kontrollü bir çalışmaya göre steroid türü bir ilaç olan deksametazonu içeren göz damlası, çok erken doğmuş bebeklerde göz hastalığının müdahaleli tedavi gerektiren evreye ilerlemesini belirgin biçimde azaltmadı. Damla alan bebeklerde bu evreye ulaşan sayısı, etkisiz damla alanlardan daha azdı; ancak aradaki fark şansa bağlı olabilir. DROPROP adlı çalışmaya 100 bebek katıldı, sonuçlar JAMA Pediatrics dergisinde yayımlandı.
Çalışma, tıpta prematüre retinopatisi olarak bilinen erken doğan bebeklerde retina hastalığını konu alıyor. Retina, gözün arka yüzünü kaplayan ve ışığı algılayan ince tabaka. Araştırmacıların aktardığına göre hastalığın ağır biçimi lazerle ya da göze yapılan iğnelerle tedavi ediliyor. Bu tedaviler müdahaleli, ama körlüğü önlemek için gerekli. Laboratuvar çalışmaları ve hastanelerdeki sınırlı deneyim, göze damlatılan steroidlerin hastalığın ilerlemesini yavaşlatıp bu tür tedavilere duyulan ihtiyacı azaltabileceğini düşündürüyordu.
Çalışma nasıl yapıldı
Çalışma İsveç'te 6 üniversite hastanesi ve 8 bölge hastanesinde yürütüldü. 2022 ile 2025 arasında gebeliğin 30. haftasından önce doğmuş, hastalığı ağır olan ve tedavi gerektiren evreye yaklaşmış bebekler alındı. Bebekler ortalama 25,1 haftada doğmuştu, ortalama ağırlıkları 712,9 gramdı; 42'si kızdı.
Hangi bebeğin deksametazon damlası, hangisinin plasebo, yani içinde ilaç olmayan tuzlu su damlası alacağına şans karar verdi. Çalışma çift körlüydü: ne aileler ne de sağlık ekibi bebeğin hangi damlayı aldığını biliyordu. Damla her gün ya da gün aşırı birer kez, 12 haftaya kadar verildi. Çalışmanın asıl sorusu, kaç bebeğin müdahaleli tedavi gerektiren evreye ilerleyeceğiydi.
Damla grubunda daha az bebek, ama fark şans eseri olabilir
Deksametazon grubunda 50 bebeğin 10'u (%20,0), plasebo grubunda 50 bebeğin 19'u (%38,0) müdahaleli tedavi gerektiren evreye ulaştı. Bu fark istatistiksel olarak anlamlı düzeye ulaşmadı. Yani fark şansa bağlı olabilir; çalışma iki grup arasında belirgin bir fark göstermiyor.
Araştırmacılar yalnızca damlaları planlandığı gibi alan bebeklere de baktı. Bu bebeklerde deksametazon grubunda 48 bebeğin 9'u (%18,8), plasebo grubunda 49 bebeğin 19'u (%38,8) bu evreye ulaştı. Burada da olası sonuçların aralığı hiç fark olmaması ihtimalini kapsıyordu.
Ekip bebekleri yan etkiler açısından izledi ve iki grup arasında klinik açıdan önemli bir fark görmedi.
Araştırmacıların yorumu
Araştırmacılar, deksametazon damlasının zamanında verilmesinin riski sayısal olarak düşürdüğünü yazıyor; analizin istatistiksel anlamlılığa ulaşmadığını da belirtiyor. Onlara göre bulgular, bu damlaların müdahaleli bir işlem gerektirmeden müdahaleli tedavi ihtiyacını azaltmanın bir yolu olabileceğini düşündürüyor.
